Năm 2026, ngành da giày toàn cầu đón nhận một năm bước ngoặt quan trọng. Một mặt, thị trường tiêu dùng cuối cùng tiếp tục phục hồi, quy mô thị trường sản phẩm da toàn cầu năm 2026 dự kiến đạt 5662,3 tỷ USD; mặt khác, ngành đang ở giữa nhiều làn sóng giao thoa của áp lực môi trường cao, tái định hình quy tắc thương mại và cách mạng vật liệu.

Tiêu chuẩn quốc gia mới được ban hành nâng cấp toàn diện ngưỡng an toàn

Ngày 31 tháng 3 năm 2026, Tổng cục Quản lý và Giám sát Thị trường Nhà nước chính thức ban hành GB 20400-2026 “Quy phạm kỹ thuật an toàn cho sản phẩm da lông thú”, thay thế hoàn toàn tiêu chuẩn cũ đã được áp dụng gần 20 năm và sẽ có hiệu lực từ ngày 1 tháng 4 năm 2027.

Tiêu chuẩn mới không chỉ đổi tên từ “Hạn chế các chất độc hại” thành “Quy phạm kỹ thuật an toàn”, mà còn có những đột phá lớn về phạm vi kiểm soát, chỉ tiêu kỹ thuật và phương pháp kiểm tra. Danh sách các amine thơm gây ung thư được mở rộng từ 23 lên 24 loại, bổ sung thêm 4-aminoazobenzen; đồng thời bổ sung 6 nhóm chất bị kiểm soát mới, bao gồm crom hóa trị sáu, parafin clo hóa mạch ngắn, phenol chứa clo, phthalate, tổng kim loại nặng và dimethyl fumarate.

Đồng thời, hệ thống thuật ngữ cũng đã được sắp xếp lại một cách có hệ thống. Định nghĩa độ tuổi “trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ” được nới lỏng từ 24 tháng lên 36 tháng, phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế chung. Các chuyên gia trong ngành chỉ ra rằng, tiêu chuẩn quốc gia bắt buộc này không chỉ có ý nghĩa quan trọng đối với việc bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng, mà còn thúc đẩy các khâu trong chuỗi ngành da đẩy nhanh quá trình nâng cấp công nghệ và chuyển đổi xanh, thúc đẩy sản phẩm da của nước ta bước những bước vững chắc hơn trong cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Lộ trình chuyển đổi carbon thấp đặt mốc năm 2035

Trong bối cảnh vĩ mô của chiến lược “carbon kép” (đạt đỉnh carbon và trung hòa carbon) được triển khai sâu rộng, lô-gic phát triển xanh của ngành thuộc da đang trải qua những thay đổi sâu sắc. Ngày 26 tháng 5, Hiệp hội Da Trung Quốc tổ chức hội thảo về việc sửa đổi lần thứ ba “Bản đồ công nghệ tiết kiệm nước và giảm phát thải trong ngành thuộc da”, đánh dấu công tác sửa đổi phiên bản 2026 chính thức khởi động, dự kiến sẽ được công bố chính thức vào cuối tháng 8.

So với hai phiên bản trước, điểm nổi bật nhất của lần sửa đổi này là lần đầu tiên kéo dài chu kỳ mục tiêu đến năm 2030 và 2035, có nghĩa là quá trình chuyển đổi xanh của ngành từ quản lý theo giai đoạn chính thức bước vào giai đoạn xây dựng hệ thống phát triển carbon thấp trung và dài hạn. Các chuyên gia trong ngành phân tích, sự thay đổi này phản ánh bước nhảy vọt cơ bản trong lô-gic quản lý môi trường của ngành: trước đây tập trung vào “quản lý cuối đường ống” — giải quyết ô nhiễm nước thải, khí thải, chất thải rắn; nay đã chuyển sang chuyển đổi có hệ thống bao gồm sử dụng tài nguyên, cơ cấu năng lượng, kinh tế tuần hoàn và quản lý dấu chân carbon.

Về hệ thống công nghệ, bản đồ công nghệ phiên bản mới sẽ tập trung tăng cường các lộ trình công nghệ xanh và carbon thấp như thuộc da không crom, tái sử dụng nước thải, tài nguyên hóa chất thải rắn, xử lý VOCs. Từ lâu, công nghệ thuộc da bằng crom được sử dụng rộng rãi do hiệu quả cao và chi phí thấp, nhưng rủi ro môi trường tiềm ẩn của nó vẫn là khó khăn then chốt trong chuyển đổi xanh của ngành. Các chuyên gia chỉ ra rằng, không crom hóa và ít ô nhiễm hóa đang trở thành hướng đột phá quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế của ngành thuộc da nước ta.

EU dự kiến miễn trừ da thuộc khỏi EUDR

Ở cấp độ quy tắc thương mại quốc tế cũng có những tín hiệu quan trọng. Vào đầu tháng 5 năm 2026, Ủy ban Châu Âu đã đưa ra một gói các giải pháp đơn giản hóa để thúc đẩy việc thực thi Quy định về chống phá rừng của EU (EUDR), trong đó một thay đổi có tác động trực tiếp nhất đến ngành thời trang là đề xuất loại trừ da thuộc khỏi các nghĩa vụ truy xuất nguồn gốc liên quan đến phá rừng theo EUDR.

Theo ước tính, điều chỉnh này được kỳ vọng có thể giảm chi phí tuân thủ của doanh nghiệp khoảng 75%. EUDR, một trong những quy định thương mại môi trường có ảnh hưởng nhất của EU trong những năm gần đây, yêu cầu các nhà điều hành chứng minh rằng sản phẩm liên quan đến sáu nhóm nguyên liệu thô chính như chăn nuôi, gỗ, đậu nành, ca cao, cà phê, cao su hoặc dầu cọ không đến từ các khu vực bị phá rừng. Da, là vật liệu quan trọng trong chuỗi giá trị của giày dép, túi xách và các sản phẩm da, trước đây phải đối mặt với vấn đề quản lý truy xuất nguồn gốc cực kỳ phức tạp và tốn kém.

Tuy nhiên, đề xuất miễn trừ này trong khi nhận được sự hoan nghênh từ ngành công nghiệp, cũng gây ra sự nghi ngờ mạnh mẽ từ các tổ chức môi trường. Tổ chức Hòa bình xanh chỉ trích động thái này để lại "lỗ hổng" trong nguyên nhân chính gây ra nạn phá rừng, đồng thời kêu gọi Nghị viện châu Âu và các quốc gia thành viên ngăn chặn biện pháp này. Thời gian tham vấn công khai về dự luật ủy quyền này kéo dài đến ngày 1 tháng 6, và định hướng cuối cùng vẫn còn nhiều biến số.

Các sản phẩm thay thế da sinh học vẫn đang ở giai đoạn trước đột phá

Trong lĩnh vực đổi mới vật liệu, sự quan tâm nghiên cứu về các sản phẩm thay thế da sinh học tiếp tục tăng cao, nhưng vẫn còn một khoảng cách rõ rệt so với ứng dụng quy mô lớn. Vào tháng 1 năm 2026, Giáo sư Lâm Vĩ từ Đại học Tứ Xuyên và Giáo sư Ngụy Đào từ Đại học Trung văn Hồng Kông đã hợp tác công bố một bài tổng quan hệ thống về các sản phẩm thay thế da sinh học trên tạp chí Nature Sustainability.

Bài báo chỉ ra rằng hiện tại chưa có một loại vật liệu thay thế da hoàn toàn từ sinh học nào có thể bắt chước toàn diện các đặc tính tổng hợp của da tự nhiên như độ bền cơ học, khả năng thấm hơi nước và cảm giác chạm. Cho dù là da táo, da nấm hay da cellulose vi khuẩn, trong các ứng dụng thực tế, thường cần thêm các thành phần từ dầu mỏ để bù đắp những thiếu hụt về hiệu suất.

Đồng thời, dự án Fabulose của EU đang cố gắng phát triển các vật liệu thay thế da thân thiện với môi trường thông qua con đường công nghệ sinh học, sử dụng các polymer sinh học tự nhiên như cellulose vi khuẩn, cyanophycin, với mục tiêu ứng dụng bao phủ các ngành thời trang, ô tô và nội thất. Trong lĩnh vực thuộc da truyền thống, có nghiên cứu thử nghiệm sử dụng vỏ trứng bỏ đi để chế tạo nano canxi oxit, phát triển vật liệu thuộc lại sinh học mới, khám phá con đường đổi mới xanh hóa trong quá trình thuộc da.

Nhìn chung, sự phát triển của các sản phẩm thay thế da sinh học cần tích hợp công nghệ sản xuất sinh học với sự hợp tác đa ngành, và trên cơ sở thiết lập hệ thống định nghĩa vật liệu chính xác và tiêu chuẩn đánh giá vòng đời, mới có thể hình thành các sản phẩm thực sự có thể ứng dụng trên thị trường.

Khởi đầu mạnh mẽ, niềm tin thị trường trở lại

Dữ liệu thương mại đầu năm 2026 đã mang lại niềm tin tích cực cho sự phát triển của ngành trong cả năm. Theo dữ liệu từ Hiệp hội Da Trung Quốc, trong hai tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất khẩu của ngành da toàn quốc đạt 14,7 tỷ đô la Mỹ, tăng 11,9% so với cùng kỳ năm ngoái; tổng kim ngạch nhập khẩu đạt 2,52 tỷ đô la Mỹ, tăng 4,2%; thặng dư thương mại xuất nhập khẩu đạt 12,18 tỷ đô la Mỹ, tăng 13,7%, chiếm 5,7% tổng thặng dư thương mại xuất nhập khẩu toàn quốc.

Trong các phân ngành, xuất khẩu quần áo da đặc biệt nổi bật, kim ngạch xuất khẩu tăng 100,0% so với cùng kỳ, lượng xuất khẩu tăng 53,3%; lượng xuất khẩu da thành phẩm tăng 11,4%, kim ngạch xuất khẩu tăng 14,9%.

Từ triển vọng thị trường toàn cầu, quy mô thị trường sản phẩm da toàn cầu dự kiến tăng từ 566,23 tỷ USD năm 2026 lên 982,42 tỷ USD năm 2034, với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) đạt 7,13% trong giai đoạn dự báo. Thị phần châu Âu dẫn đầu, chiếm 37,31%, trong khi tầng lớp trung lưu đang gia tăng tại các thị trường mới nổi như Trung Quốc và Ấn Độ tiếp tục thúc đẩy nhu cầu về phụ kiện da thương hiệu.

Nhìn về năm 2026, ngành da toàn cầu đang đứng trước ngã tư của nhiều yếu tố: mô hình truyền thống và chuyển đổi xanh, tiêu chuẩn cũ và quy chuẩn mới, cùng sự điều chỉnh các quy tắc thương mại quốc tế. Những doanh nghiệp có thể tiên phong hoàn thiện nâng cấp công nghệ thân thiện môi trường, chủ động thích ứng với sự thay đổi tiêu chuẩn, và liên tục nâng cao an toàn sản phẩm cũng như năng lực cạnh tranh bền vững sẽ có cơ hội giành được nhiều lợi thế tiên phong trong làn sóng tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu.